Μικροκινητικότητα στη σύγχρονη πόλη
Σκούτερ μας προσπερνούν στην κίνηση και μετά τα συναντάμε αφημένα στην επόμενη γωνία, ποδήλατα σταματούν δίπλα μας στο φανάρι ή μας ακολουθούν στα βαγόνια του μετρό, και αυτοκίνητα θυμίζουν παιδικό παιχνίδι. Η μικροκινητικότητα έχει μπει δυναμικά στη ζωή μας και κάνει τις καθημερινές μας μετακινήσεις πιο γρήγορες και πρακτικές, πιο οικολογικές και αθόρυβες, αλλά ακόμα και πιο διασκεδαστικές.
Μικροκινητικότητα και βιώσιμες μεταφορές
Όταν μιλάμε για «μικροκινητικότητα» εννοούμε τις μετακινήσεις μικρών αποστάσεων στις πόλεις με μικρά, ελαφρά προσωπικά οχήματα, είτε ιδιόκτητα είτε κοινόχρηστα. Τα οχήματα αυτά είναι φιλικά προς το περιβάλλον, καθώς κινούνται με ανθρώπινη δύναμη ή με ηλεκτρική υποβοήθηση και δεν αναπτύσσουν υψηλές ταχύτητες. Επίσης, ενισχύουν τη χρήση των μέσων μαζικής μεταφοράς (ΜΜΜ), καθώς γεφυρώνουν την απόσταση μεταξύ της στάσης του ΜΜΜ και του τελικού προορισμού. Έτσι, βοηθούν στην αποσυμφόρηση του οδικού δικτύου.
Τα πιο συνηθισμένα οχήματα είναι:
- Ποδήλατα, κλασικά, ηλεκτρικά και cargobikes
- Ηλεκτρικά δίκυκλα (μοτοποδήλατα με ηλεκτροκινητήρα)
- Ηλεκτρικά πατίνια (scooter)
- Ηλεκτρικά τρίκυκλα
- Μικροαυτοκίνητα (microcars ή nanocars)
Κάποια σπανιότερα είδη είναι τα ηλεκτρικά μονόκυκλα, τα skateboard, τα rollers και τα hoverboard.
Κάθε κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχει αναπτύξει τη δική του νομοθεσία για τη μικροκινητικότητα, με στόχο τη βελτίωση της ποιότητας ζωής στην πόλη και τη βιώσιμη αστική κινητικότητα. Στην ελληνική νομοθεσία, για παράδειγμα, θεσμοθετούνται τα Ελαφρά Προσωπικά Ηλεκτροκίνητα Οχήματα (ΕΠΗΟ). Σύμφωνα με τον ΚΟΚ, εξομοιώνονται με πεζούς όταν η μέγιστή ταχύτητά τους είναι τα 6 χλμ/ώρα και με ποδήλατα όταν μπορούν να αναπτύξουν ταχύτητα από 6 έως 25 χλμ/ώρα, ενώ τους απαγορεύεται η κίνηση σε δρόμους με όριο >50 χλμ/ώρα.
Πρωταθλήτριες πόλεις στην Ευρώπη
Η συζήτηση για τις βιώσιμες αστικές μεταφορές άνοιξε πριν από δεκαετίες σε ευρωπαϊκό επίπεδο, με πρωτοβουλίες όπως το POLIS. Πρόκειται για το μεγαλύτερο ευρωπαϊκό δίκτυο πόλεων και περιφερειών, που εστιάζει στην ανταλλαγή ιδεών και την ανάπτυξη επιδραστικών πολιτικών σε θέματα τοπικών μετακινήσεων, ήδη από το 1989. Ωστόσο, ορισμένες ευρωπαϊκές πόλεις ξεκίνησαν να εφαρμόζουν τις βασικές αρχές της μικροκινητικότητας πολύ νωρίτερα.
Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το Άμστερνταμ, που λάνσαρε το πρώτο σύστημα κοινόχρηστων ποδηλάτων στα μέσα της δεκαετίας του 1960. Έτσι, έθεσε τις βάσεις για να ξεκινήσει την υπηρεσία ενοικίασης ποδηλάτων OV-fiets το 2003. Πλέον η υπηρεσία είναι διαθέσιμη σε όλη τη χώρα, με 22.000 κοινόχρηστα ποδήλατα σε 300+ σημεία.
Το Παρίσι επένδυσε στην κατασκευή ποδηλατοδρόμων. Το 2007 ξεκίνησε να λειτουργεί το Vélib' Métropole, το οποίο εξελίχθηκε σε ένα από τα μεγαλύτερα συστήματα bike-sharing παγκοσμίως και περιόρισε το κυκλοφοριακό πρόβλημα της πόλης. Στη Βαρκελώνη, το αντίστοιχο σύστημα κοινόχρηστων ποδηλάτων Bicing ενισχύεται από τα superilles, δηλαδή, από μεγάλα οικοδομικά τετράγωνα ήπιας κυκλοφορίας με έμφαση στο πράσινο και τη βιωσιμότητα.
Η μικροκινητικότητα στις ελληνικές πόλεις
Οι πρώτες πρωτοβουλίες για την προώθηση της μικροκινητικότητας στην Ελλάδα ξεκίνησαν λίγο καθυστερημένα, με τα ηλεκτρικά πατίνια το 2018. Τα τελευταία χρόνια γίνονται όμως σημαντικά βήματα σε διάφορες πόλεις της χώρας, ώστε να δημιουργηθούν υποδομές που ενισχύουν την μικροκινητικότητα.
Τα Τρίκαλα πρωτοπορούν στην προσέγγιση smartcity και θεωρούνται μια από τις πιο φιλικές πόλεις στην Ελλάδα όσον αφορά τη χρήση των ποδηλάτων. Έχουν 3 βασικούς ποδηλατοδρόμους και αυτοματοποιημένο σύστημα κοινόχρηστων ποδηλάτων. Το EasyBike είναι σύστημα που λειτουργεί ο δήμος και επιτρέπει σε κατοίκους και επισκέπτες να βρίσκουν διαθέσιμο ποδήλατο εύκολα από το κινητό τους.
Η Θεσσαλονίκη έχει επίσης σημειώσει σημαντική πρόοδο στον τομέα της μικροκινητικότητας. Ο δήμος συμμετέχει σε ευρωπαϊκά προγράμματα με στόχο να αναπτύξει καινοτόμες πλατφόρμες για τη στάθμευση και φόρτιση ηλεκτρικών πατινιών, αλλά και να βελτιώσει το επίπεδο της οδικής ασφάλειας.
Όσον αφορά την πρωτεύουσα, τα τελευταία χρόνια έχει αυξηθεί τόσο η χρήση των ποδηλάτων όσο και των ηλεκτρικών πατινιών, κυρίως στο κέντρο της πόλης. Οι υποδομές στην Αθήνα δημιουργούνται σταδιακά. Η κατασκευή νέων ποδηλατοδρόμων και η ανάπτυξη του παραλιακού μετώπου αναμένεται να ευνοήσουν τη χρήση ποδηλάτων και άλλων ήπιων μέσων μεταφοράς.
Στο Τhe Ellinikon με τα πόδια ή με ποδήλατο
Στο The Ellinikon δημιουργείται ένα εκτεταμένο δίκτυο διαδρομών μήκους 50 χλμ με πεζόδρομους, ποδηλατοδρόμους και δρόμους ήπιας κυκλοφορίας. Η νέα πόλη των 15 λεπτών σχεδιάζεται με στόχο να μειωθεί η ανάγκη για τη χρήση αυτοκινήτων, καθώς όλες οι αποστάσεις, από καταστήματα και γραφεία έως σχολεία και νοσοκομεία, θα μπορούν να καλυφτούν μέσα σε 15 λεπτά με τα πόδια ή με το ποδήλατο από το κέντρο του πάρκου.
Υποδομές τελευταίας γενιάς που εξυπηρετούν και προάγουν τη μικροκινητικότητα, όπως συμβατικά και ηλεκτρικά ποδήλατα, προσβάσιμα μέσα από την εφαρμογή Ellinikon App , θα διευκολύνουν την ήπια μετακίνηση.
Τέλος, η παραλιακή promenade με μήκος 800 μέτρα και πλάτος 12 μέτρα, θα αποτελεί την πιο όμορφη βόλτα για κατοίκους και επισκέπτες του πάρκου.