Πόσο δύσκολο μπορεί να είναι;
Το απόγευμα της 28ης Μαρτίου 2001, στις 18:00, ένα Boeing 737 της Ολυμπιακής απογειώθηκε από το αεροδρόμιο του Ελληνικού με προορισμό τη Θεσσαλονίκη.
Ήταν η τελευταία επιβατική πτήση που θα έφευγε ποτέ από εκεί. Το παλιό αεροδρόμιο, επισήμως, έκλεισε. Η συζήτηση για το τι θα γινόταν με αυτή την αχανή έκταση –χιλιάδες στρέμματα μέσα στον αστικό ιστό της πρωτεύουσας, δίπλα στο παραθαλάσσιο μέτωπό της– κράτησε είκοσι ολόκληρα χρόνια.
Αλλά ένα σημείο ήταν κοινό σε όλες τις συζητήσεις, από όλα τα κόμματα, όλες τις κυβερνήσεις, σχεδόν όλους τους ειδικούς: πάρκο.
Ένα μεγάλο, δημόσια προσβάσιμο αστικό πάρκο. Ένα Μητροπολιτικό Πάρκο εκεί θα ήταν ό,τι πρέπει.
Η ιδέα ενός πάρκου
32.000 δέντρα
Όταν ακούμε τη λέξη "πάρκο", το πρώτο πράγμα που έρχεται στο μυαλό είναι: "δέντρα". Βλάστηση, φυτά, πρασινάδα. Σύμφωνα με το σχεδιασμό της Sasaki, με την υποστήριξη και του γραφείου doxiadis+, επιλέχτηκαν 51 διαφορετικά είδη δέντρων για αυτό το πάρκο –όλα ντόπια. Σύμφωνα με το σχεδιασμό, στην πρώτη φάση θα φυτευτούν 16.520 δέντρα.
Όταν ολοκληρωθεί το υπόλοιπο πάρκο, θα έχουν προστεθεί σχεδόν άλλα 15.500. Για σύγκριση: ο Εθνικός Κήπος έχει περίπου 7.000 δέντρα. Το Central Park της Νέας Υόρκης περίπου 18.000.
Μερικά από αυτά τα δέντρα ήταν ήδη εκεί. Στον ευρύτερο χώρο του παλαιού αεροδρομίου και στην παράκτια έκταση του Αγίου Κοσμά προϋπήρχαν περίπου 3.000 μεγάλα δέντρα. Μερικά –όπως τα αρμυρίκια και οι φοίνικες της παραλίας– θα παραμείνουν ακριβώς εκεί όπου βρίσκονταν. Άλλα (ανάμεσά τους και εκατοντάδες μεγάλες ελιές), έχουν ήδη μεταφερθεί σε φυτώρια, όπου μεγαλώνουν και περιμένουν υπομονετικά να επιστρέψουν στο χώρο και να ξαναφυτευτούν.
Συνολικά, υπολογίζεται ότι θα φυτευτούν 3,3 εκατομμύρια φυτά σε όλη την έκταση –ανάμεσά τους περίπου 2.650.000 αρωματικοί θάμνοι. Σε κάποια σημεία έχει επιλεγεί να γίνει σπορά αντί για φύτευση, ώστε το τοπίο να είναι πιο «άγριο», πιο φυσικό– να θυμίζει μεσογειακό λιβάδι ή τους γειτονικούς πρόποδες του Υμηττού.
Περίπου το 70% της βλάστησης επιλέχτηκε έτσι ώστε να μπορεί να επιβιώνει σχεδόν χωρίς πότισμα. Τα δέντρα που φυτεύονται είναι πεύκα, βελανιδιές, ελιές, χαρουπιές, κουτσουπιές, πλατάνια, λεμονιές, αμυγδαλιές, πορτοκαλιές και «ελληνοποιημένες» τζακαράντες. Οι εκτάσεις με γκαζόν —που, ως γνωστόν, χρειάζεται πολύ νερό– περιορίζονται σε συγκεκριμένα σημεία, όπως το μεγάλο ξέφωτο μπροστά στο κτίριο Σάαρινεν.
Πώς θα ποτίζονται όλα αυτά τα φυτά;
Ένα πάρκο για χίλια χρόνια
Στην αναλυτική παρουσίαση του έργου αναγράφεται ότι αυτό είναι ένα πάρκο που σχεδιάζεται για να υπάρχει 1.000 χρόνια. Δεν ξέφυγε μηδενικό: χίλια χρόνια.
Αυτό σημαίνει στην πράξη ότι στον σχεδιασμό ελήφθη υπόψιν ακόμα και το ενδεχόμενο να υπάρξει κάποια στιγμή στο μέλλον οικονομική ή άλλη κρίση, και ο τότε διαχειριστής ή το κράτος να μην μπορούν να ποτίζουν ή να συντηρούν όλη αυτή την έκταση. Το σχεδιάζουν έτσι ώστε, σε κάθε περίπτωση, να μην ξεραθεί. Κι όταν οι συνθήκες το επιτρέψουν, να μπορεί να επανέλθει στην πρότερη κατάσταση.
Τι θα βρει κανείς στο The Ellinikon Park
Φανταστείτε ότι κατεβαίνετε από το μετρό στο σταθμό Ελληνικό, βλέπετε μπροστά σας το μεγαλύτερο εμπορικό κέντρο στην Ελλάδα και δίπλα του έναν χώρο πρασίνου με «βροχόκηπους». Δεν έχετε μπει ακόμα στο Μητροπολιτικό Πάρκο. Προχωράτε προς τη θάλασσα και βρίσκετε μία από τις 21 εισόδους –η είσοδος στο πάρκο, παρεμπιπτόντως, θα είναι δωρεάν, για όλους, από όλους τους όμορους δήμους. Εκεί ξεκινά ο μεγάλος πεζόδρομος.
Ο κεντρικός πεζόδρομος έχει μήκος 2,7 χιλιομέτρων και πλάτος 50 μέτρων. Είναι ένα μακρόστενο πάρκο από μόνος του, με δενδροφύτευση, ένα φιδογυριστό μονοπάτι για τους πεζούς, ποδηλατόδρομο και το τραμ να περνά στο κέντρο. Ο πεζόδρομος, ξεκινώντας από τη Βουλιαγμένης, περνά μεταξύ άλλων δίπλα από το αθλητικό κέντρο, την Ολυμπιακή Πλατεία, τον λόφο με τα γλυπτά, ένα ανοιχτό αμφιθέατρο και καταλήγει στη θάλασσα, στο ακρωτήρι με το εκκλησάκι του Αγίου Κοσμά. Κοντά στο τέλος του, μια παράκαμψη οδηγεί στην εμβληματική πεζογέφυρα πάνω από τη Λεωφόρο Ποσειδώνος –και στην παραλία. Μόνο η διαδρομή από το μετρό ως τη θάλασσα μπορεί να σας πάρει 45 λεπτά.
Τι άλλο θα μπορείτε να δείτε στο πάρκο;
Τη λίμνη, που θα έχει έκταση 21 στρεμμάτων και βάθος μέχρι 3,5 μέτρα. Θα αφεθεί να μοιάζει όσο το δυνατόν περισσότερο φυσική –με βατραχάκια, ψαράκια, παρόχθια βλάστηση, μικρά νησάκια, παρατηρητήριο με εκπληκτική θέα και μικρό αμφιθέατρο. Το νερό της θα ανανεώνεται πλήρως κάθε 2-3 ημέρες από το βιολογικό καθαρισμό.
Τι άλλο θα μπορείτε να δείτε στο πάρκο;
Τα ρέματα — Τραχώνων στα βόρεια, Ευρυάλης στα νότια — διαπλατύνονται και θωρακίζονται για αντιπλημμυρική προστασία της έκτασης και των γειτονικών δήμων. Ταυτόχρονα, μέρος του ρέματος Τραχώνων μετατρέπεται σε επισκέψιμο τοπίο, με ρυάκια και λιμνούλες, «βροχόκηπους», μονοπάτια και γεφυράκια.
Τι άλλο θα μπορείτε να δείτε στο πάρκο;
Την Ολυμπιακή Πλατεία στην καρδιά του πάρκου –με σιντριβάνια, έναν εντυπωσιακό καταρράκτη φτιαγμένο από τσιμέντο που προϋπήρχε στο αεροδρόμιο και επαναχρησιμοποιείται, και χώρους για καφέ, φαγητό, βόλτα, ξεκούραση.
Τι άλλο θα μπορείτε να δείτε στο πάρκο;
Το Αθλητικό Πάρκο, σε έκταση 287 στρεμμάτων θα περιλαμβάνει ολυμπιακή πισίνα 50 μ., εγκατάσταση στίβου 400 μ. με 8 διαδρομές και στίβο ρίψεων, 4 γήπεδα ποδοσφαίρου, γήπεδα μπάσκετ και τένις, κτίριο αθλητικών ξενώνων 124 δωματίων, χώρους εστίασης καιπαιδικής αναψυχής καθώς και 1.350 θέσεις στάθμευσης. Αυτό, μάλιστα, ανοίγει σύντομα –το καλοκαίρι του 2026.
Και το πάρκο, βεβαίως, θα περιλαμβάνει και πολλά, πολλά άλλα. 16 χιλιόμετρα πεζόδρομων,, 5χιλιόμετρα ποδηλατοδρόμων παιδικές χαρές, υπαίθρια γλυπτοθήκη, αμφιθέατρα, κήπους με οπωροκηπευτικά, ένα dog park. Και στο βάθος, το αποκατεστημένο κτίριο Σάαρινεν —το διασημότερο διατηρητέο μνημείο της έκτασης, σχεδιασμένο από τον φινλανδό αρχιτέκτονα Έερο Σάαρινεν, που θα φιλοξενήσει μουσειακό και εκθεσιακό χώρο στην επόμενη φάση ανάπτυξης.
Ένα πάρκο για χίλια χρόνια
Όταν ολοκληρωθεί, το Μητροπολιτικό Πάρκο θα είναι ένας προορισμός που θα χρειάζεται πολλές μέρες εξερεύνησης για να τον δει κανείς ολόκληρο.
Όπως καταλάβατε, ο σχεδιασμός ενός τέτοιου πάρκου είναι πάρα πολύ δύσκολος. Αλλά γίνεται. Υλοποιείται ήδη. Και τα χρόνια που θα χρειαστούν για να αρχίσουμε να το απολαμβάνουμε ολόκληρο δεν φαντάζουν και τόσα πολλά, αν αναλογιστεί κανείς ότι στη συνέχεια θα το απολαμβάνουμε και εμείς αλλά και αμέτρητες επόμενες γενιές. Για χίλια χρόνια.
